12-05-2026

Tijdens een besloten roundtable met onder andere TU Delft, Universiteit Leiden, Avans Hogeschool, ROC van Amsterdam-Flevoland en ROC Midden Nederland werd duidelijk dat AI het onderwijs allang niet meer vanaf de zijlijn raakt. De sector zit midden in een verschuiving in studiekeuze, zichtbaarheid en regie. AI is geen experiment meer, maar ook nog niet de oplossing voor alles.

AI verandert de student journey al vóór het eerste websitebezoek

De klassieke route van Google naar opleidingspagina is niet langer vanzelfsprekend. Uit onderzoek blijkt dat 45% van de Nederlandse scholieren AI gebruikt bij studiekeuze. Daarmee begint oriëntatie steeds vaker buiten de eigen website.

Voor onderwijsinstellingen betekent dat dat de website niet verdwijnt, maar wel een andere rol krijgt: minder als eerste ingang, en meer als plek voor verificatie, verdieping en bevestiging.

Hoe AI en Google het zoekgedrag van studiekiezers veranderen

Tijdens de gesprekken kwam ook het veranderende gedrag van Google-zoekopdrachten naar voren. In 2025 steeg het aantal zoekopdrachten met 49%, terwijl het aantal klikken naar websites met 30% daalde. Door de opkomst van AI-driven overviews bij zoekresultaten, waarbij bijna 90% van de zoekopdrachten een AI-samenvatting geeft, wordt zichtbaarheid alleen onvoldoende.

Dat betekent dat zichtbaarheid niet meer automatisch verkeer oplevert. Een goede positie in Google is nog steeds waardevol, maar geeft geen garantie meer op bezoek. Juist daarom verschuift de aandacht van alleen SEO naar een bredere vraag: hoe zorg je dat jouw content ook in AI-gedreven omgevingen zichtbaar, bruikbaar en citeerbaar is? Heldere, feitelijke en goed gestructureerde content wordt daarmee belangrijker dan ooit.

Van studiekeuzetest naar dialoog

Ook op het gebied van studiekeuze verandert de verwachting van jongeren. De klassieke online studiekeuzetest heeft zijn beste tijd gehad als primair instrument. Jongeren raken gewend aan natuurlijke taal en aan systemen die met hen in gesprek gaan. Daardoor groeit de behoefte aan begeleiding die minder voelt als een vragenlijst en meer als een dialoog.

Dat betekent niet dat generatieve AI zomaar de rol van studiekeuzeadviseur kan overnemen. Integendeel. AI is alleen waardevol als die werkt op basis van gevalideerde logica, transparant is over beperkingen en steeds de route naar menselijke begeleiding openhoudt. Zonder die voorwaarden neemt juist het risico op verkeerde of verouderde informatie toe.

Meer weten over de verschuiving van test naar dialoog? Download de whitepaper.

De echte winst zit niet alleen extern, maar ook intern

Een belangrijk inzicht was dat AI niet alleen het traject van de studiekiezer beïnvloedt, maar ook de interne processen binnen onderwijsinstellingen. Zowel hbo-, wo- als mbo-instellingen ontdekken steeds meer waardevolle toepassingen, zoals het samenvatten van complexe documenten, het voorbereiden van beleidsvergaderingen en ondersteuning bij veelgestelde vragen.

Het gesprek benadrukte echter een paradox: tijdswinst leidt niet automatisch tot lagere werkdruk. “Juist door sneller te werken, ontstaat de neiging méér op te pakken," zo werd opgemerkt. Hierdoor hangt de winst van AI nauw samen met beleidsmatige keuzes en interne governance: kies je voor méér productie of meer ruimte voor verdieping, kwaliteit en menselijke aandacht?

Waarom governance en regie cruciaal worden bij AI in het onderwijs

Veel instellingen zoeken nog naar eigenaarschap, kaders en overzicht. Terwijl op allerlei plekken bots, pilots en losse AI-toepassingen ontstaan, ontbreekt vaak nog een centrale lijn voor beleid, datagebruik en verantwoordelijkheden.

Daarmee wordt governance geen bijzaak, maar een strategische randvoorwaarde. Zeker omdat de Europese AI-Act instellingen dwingt explicieter na te denken over AI-geletterdheid, transparantie en risicobeoordeling. Afwachten is daarmee geen neutrale positie meer.

Waarom onderwijsinstellingen juist nu positie moeten kiezen

Tijdens de roundtable kwam een duidelijke boodschap naar voren: onderwijsinstellingen moeten nu strategische keuzes maken. Jongeren gebruiken AI vaker in hun oriëntatiefase, terwijl Google zoekresultaten vaker presenteert zonder doorklikmogelijkheden. Tegelijkertijd zet de AI-Act druk op transparantie en governance.

De vraag "Wat wordt de toekomstige rol van AI binnen jouw instelling?" stond centraal. Wordt AI een instrument voor werving, voor begeleiding, of een combinatie daarvan? Dergelijke keuzes zijn bepalend voor de toekomst van het onderwijs. Deze keuze heeft directe invloed op hoe een AI-systeem communiceert, welke vragen het stelt en of het gericht is op conversie of juist op het faciliteren van een eerlijke en transparante studiekeuze.

Download de whitepaper

Wil je de volledige inzichten, voorbeelden en de roadmap lezen?

Download hier de whitepaper AI in het onderwijs

Daarin delen we de belangrijkste lessen uit de roundtable over AI, studiekeuze, communicatie, governance en de student journey.

Bronvermelding
Dit artikel is gebaseerd op de whitepaper AI in het onderwijs en de daarin opgenomen openbare bronnen, waaronder onderzoek van Qompas, BrightEdge/Webton, Kennisnet, SURF en de Onderwijsinspectie.